Poznaj działanie tokarki uniwersalnej, maszyny niezbędnej

​ Tokarka uniwersalna to maszyna, uważana również za obrabiarkę, która pozwala zmieniać wymiary i kształty dowolnego detalu litego. Proces ten polega na obracaniu detalu wokół osi symetrii żądanego kształtu i zdejmowaniu materiału po obwodzie w postaci wióra. Tak właśnie działa tokarka uniwersalna.

Jak działa tokarka uniwersalna?

Tokarka uniwersalna składa się z wrzeciennika, w którym obraca się wrzeciono, oraz dwóch prowadnic równoległych, wzdłużnej i poprzecznej względem wrzeciona. Na końcówce wrzeciona montuje się uchwyt tokarski (tarczę tokarską lub uchwyt trzy- albo czteroszczękowy). Służy on do mocowania i centrowania obrabianego detalu oraz przenosi ruch obrotowy wytwarzany przez silnik elektryczny.

Tokarka uniwersalna to jedna z obrabiarek najbardziej przydatnych i najczęściej stosowanych w przemyśle. Do jej zalet należą łatwa obsługa i wszechstronność, ponieważ detale można przygotować szybko i bez trudu. Maszyna ta pozwala wykonywać z maksymalną skutecznością niezliczone prace, takie jak:

• Toczenie wzdłużne
• Planowanie
• Toczenie stożków
• Nacinanie gwintów
• Przecinanie
• Cięcie metalu
• Toczenie kształtowe

Z jakich części składa się tokarka uniwersalna?

Tokarka uniwersalna składa się z 4 części: zespołu wrzeciennika, łoża, suportu i zespołu konika.

Zespół wrzeciennika

Wrzeciennik jest na stałe przymocowany do łoża po lewej stronie tokarki. Mieści wrzeciono, które obraca się za pośrednictwem kół pasowych. Zadaniem wrzeciona jest wycentrowanie obrabianego detalu i wprawienie go w ruch obrotowy. Dokładność obróbki na tokarce zależy od osi obrotu wrzeciona które centruje detal i musi być wykonane z najwyższą starannością.

Łoże

Stanowi podstawę tokarki i jest elementem przenoszącym wszystkie pozostałe zespoły maszyny. Jakość prowadnic zależy od materiałów użytych przez producenta. Tańsze tokarki mają zwykle słabsze lub niehartowane prowadnice.

Na rynku dostępne są wymienne prowadnice liniowe, podczas gdy inni producenci stosują hartowane prowadnice żeliwne stanowiące integralną część łoża.

Suport

To zespół odpowiedzialny za prowadzenie narzędzia skrawającego i składa się z 5 różnych części:

• Skrzynka suportowa (fartuch) przymocowana do sań suportu: zawieszona z przodu łoża
• Sanie suportu: ten żeliwny element przesuwa się po prowadnicach i jest dopasowany do łoża
• Suport górny (narzędziowy): znajduje się nad suportem poprzecznym
• Suport poprzeczny: umieszczony nad suportem głównym
• Imak narzędziowy z klinem i podkładką, które przesuwają się w rowku teowym w górnej części suportu
  
  
  

Elementy bezpieczeństwa tokarki uniwersalnej

Tokarka uniwersalna jest wyposażona w przezroczystą osłonę z mikrowyłącznikiem chroniącą przed odpryskami oraz w przyciski umożliwiające zatrzymanie awaryjne, itp. Ponadto pasy, koła pasowe i koła zębate maszyny są zabezpieczone osłonami.

Środki ostrożności przy pracy na tokarce uniwersalnej

Skoro wiesz już, jak działa tokarka uniwersalna, pamiętaj, że przed rozpoczęciem toczenia należy koniecznie sprawdzić:

1. Maszyna musi być podłączona do wyłącznika różnicowoprądowego z odpowiednim uziemieniem. Zaleca się również, aby osłony przekładni i kół zębatych miały szeregowo zamontowane wyłączniki, co uniemożliwia uruchomienie tokarki, gdy osłony nie są zamknięte.
2. Toczony detal musi być prawidłowo ustawiony i dobrze zamocowany, aby nic nie utrudniało ruchu.
3. Uchwyt i zabezpieczenie muszą być prawidłowo zamocowane.
4. Upewnić się, że śruby mocujące są dobrze dokręcone.
5. Wyjąć klucz do uchwytu.
6. ​ dźwignia blokady musi być dobrze zabezpieczona.
7. ​ osłona przezroczysta, chroniąca przed odpryskami wiórów, musi być prawidłowo ustawiona.
8. Jeżeli toczy się długie pręty, należy sprawdzić, czy cały pręt jest osłonięty osłoną prowadzącą.
9. Jeżeli w procesie toczenia używany jest konik , należy sprawdzić, czy jest on dobrze zakotwiczony do łoża, a dźwignia blokady tulei dobrze dokręcona.
10. Sprawdzić, czy na tokarce nie pozostawiono żadnego narzędzia ani detalu, które mogłyby zostać wyrzucone podczas pracy.
11. ​ osłona uchwytu musi być prawidłowo ustawiona.
12. Podczas toczenia operator musi stać w bezpiecznym miejscu , możliwie najdalej od części wirujących. Ręce należy trzymać na pokrętłach tokarki uniwersalnej, nigdy na łożu, koniku, suporcie ani na obrabianym detalu.
13. Wszystkie czynności kontrolne należy wykonywać przy wyłączonej tokarce, w szczególności:

• Wymiana narzędzia
• Mocowanie detalu
• Czyszczenie
• Pomiar wykończenia
• Ustawienie dyszy chłodziwa (środek smarująco-chłodzący)

Powyższe informacje dotyczą wszystkich tokarek, ale przede wszystkim tokarek ręcznych, czyli konwencjonalnych. Tokarki CNC, które po zaprogramowaniu pracują automatycznie, powinny mieć i zwykle mają pełne zamknięte osłony i nie pracują, dopóki drzwi nie są całkowicie zamknięte, co zapewnia znacznie bezpieczniejszą obróbkę.