Bewegingen en assen van de draaibank

Volgens veel experts was draaien de eerste verspanende bewerking waaruit een werktuigmachine is voortgekomen. De draaibank maakt zeer eenvoudige bewegingen, die ervoor hebben gezorgd dat ze een van de meest gebruikte machines in verspaningswerkplaatsen is geworden. Maar die bewegingen zouden niet mogelijk zijn zonder de assen van de draaibank, , die voor deze bewerking een sleutelrol spelen.

Bewegingen van de draaibank

Op de markt bestaan talrijke soorten draaibanken. Er zijn automatische, conventionele en verticale draaibanken en draaibanken met computergestuurde numerieke besturing (CNC); die laatste zijn het bekendst vanwege de vele voordelen en functies voor de industrie. Elke draaibank, met uitzondering van de CNC-draaibank die alle werkzaamheden kan uitvoeren, verricht specifieke taken. Zo kan een draaibank cilindrische of conische werkstukken maken, maar ook die werkstukken boren, snijden, schuren of van groeven voorzien. Alles hangt af van de draaibank, het gebruikte gereedschap en de uitgevoerde beweging.

Voordat we het hebben over de assen van de draaibank , is het belangrijk de bewegingen te bespreken die deze werktuigmachine maakt, want assen en beweging gaan hand in hand bij het draaien. Het werkstuk is het deel dat draait, en de beweging die het maakt wordt meestal de ‘werkbeweging’ genoemd. Opvallend is dat, hoewel het werkstuk draait, het gereedschap naar het werkstuk toe beweegt om te snijden. Met dit systeem kent de draaibank drie bewegingen:

• Rotatiebeweging of snijbeweging door rotatie van het werkstuk. Dit is de meest gebruikte beweging. Het werkstuk wordt op een draaiende as geplaatst, zodat het werkstuk zelf om zijn eigen as draait. Om het verspanen met spaanafname te laten werken, moet een snijkant worden gebruikt waarmee het materiaal kan worden verwijderd. Kiest u het juiste gereedschap en de beste bewerkingsomstandigheden, dan zijn de resultaten zeer nauwkeurig.
• Voedingsbeweging. Bij deze beweging van de draaibank is het het snijgereedschap dat beweegt, parallel aan het werkstuk, in een rechtlijnige beweging. Deze beweging dient om de contour van het werkstuk te bepalen dat wordt verspaand.
• Aanzet- of dieptebeweging. Bij deze beweging dringt het gereedschap in het werkstuk door, snijdt het en bepaalt het de diepte van de sneden.

De assen van de draaibank

Bij numeriek bestuurde werktuigmachines wordt het begrip assen gebruikt om de richtingen van de verschillende verplaatsingen van de bewegende delen van de machine aan te duiden. Tot deze delen behoren de tafel, de dwarsslede en de langsslede. De draaibank heeft slechts twee assen: X y Z. Van deze twee assen voert de Z-as een langsbeweging uit langs de hoofdas van de draaibank; de X-as zorgt op zijn beurt voor de dwarsbeweging loodrecht op de hoofdas van de draaibank.

En hoe hangen de bewegingen samen met de assen van de draaibank? Bij de drie hierboven beschreven soorten bewegingen (rotatie, voeding en aanzet) spelen de assen een sleutelrol. De snij- of rotatiebeweging vindt plaats tussen het oppervlak van het werkstuk en het bewegende gereedschap; bij deze beweging draait het werkstuk in de richting van de Z-as terwijl het gereedschap langs elk van de twee assen van de draaibank kan bewegen.

Bij de voedingsbeweging kan het gereedschap eveneens bewegen langs de twee assen van deze werktuigmachine; beweegt het langs de Z-as, dan wordt het werkstuk langsgedraaid; beweegt het daarentegen langs de X-as, dan spreken we van vlakdraaien van het werkstuk . Bij de laatste beweging, die van de snijdiepte of aanzet, beweegt het gereedschap altijd langs de X-as om een deel van de bovenste laag van het werkstuk te verwijderen. 

Verspanen in drie assen

Onder de werktuigmachines met computergestuurde numerieke besturing vinden we ook draaibanken met drie assen. Deze voeren een bewerking uit waarbij de gereedschappen, die via een computer worden aangestuurd, over drie assen bewegen. De bewegingen van de gereedschappen van deze machines zijn zeer nauwkeurig en snel. De beweging van deze assen gebeurt via de houder die het werkstuk vasthoudt. 

Draaibanken die met drie assen werken, bieden werkplaatsen talrijke voordelen. Zo verkorten ze de bewerkingstijd, omdat de operator de werkstukken niet meerdere keren hoeft te positioneren; is de afwerking veel beteren strakker dankzij de tangentiële bewegingen van het gereedschap terwijl de draaibank werkt, en ten slotte kunnen zeer complexe werkstukken worden gemaakt.