Tìm hiểu cách hoạt động của máy tiện ngang, một loại máy không thể thiếu
Máy tiện vạn năng là một loại máy, đồng thời cũng được xem là một công cụ, cho phép thay đổi kích thước và hình dạng của bất kỳ chi tiết rắn nào. Quá trình biến đổi này đạt được nhờ chuyển động quay của chi tiết rắn quanh trục đối xứng của hình dạng mong muốn, bóc vật liệu ở phần ngoại vi dưới dạng phoi. Đó chính là cách máy tiện vạn năng hoạt động.
Máy tiện vạn năng hoạt động như thế nào?
Hệ thống của máy tiện vạn năng dựa trên một ụ trục chính, trong đó có trục chính quay, cùng hai dẫn hướng song song, một dọc và một ngang so với trục chính. Trên mũi trục chính được lắp mâm cặp vạn năng (có thể là mâm phẳng hoặc mâm cặp ba hay bốn chấu). Chúng dùng để kẹp và định tâm chi tiết cần gia công, đồng thời truyền chuyển động quay do động cơ điện tạo ra.
Máy tiện vạn năng là một trong những loại máy công cụ hữu ích và được sử dụng rộng rãi nhất trong công nghiệp. Trong số các ưu điểm của máy tiện vạn năng có thể kể đến sự dễ vận hành và tính linh hoạt, vì chi tiết có thể được chuẩn bị nhanh chóng và dễ dàng. Máy này dùng để thực hiện vô số công việc với hiệu quả tối đa, chẳng hạn như:
- Tiện trụ
- Tiện mặt đầu
- Tiện côn
- Cắt ren
- Cắt đứt
- Cắt kim loại
- Tiện định hình
Máy tiện vạn năng gồm những bộ phận nào?
Máy tiện vạn năng được cấu thành từ 4 bộ phận: cụm ụ trục chính, băng máy, bàn dao và cụm ụ động.
Cụm ụ trục chính
Bộ phận này được gắn cố định vào băng máy ở phía bên trái của máy tiện. Nó bao gồm trục chính, quay nhờ hệ thống puly. Chức năng của trục chính là định tâm chi tiết gia công và làm cho chi tiết quay. Độ chính xác của một công việc tiện phụ thuộc vào trục quay của trục chính dùng để định tâm chi tiết, vì vậy trục này phải được chế tạo hết sức cẩn thận.
Băng máy
Đây là phần đế của máy tiện và là bộ phận chịu đỡ toàn bộ các cụm chi tiết cấu thành máy. Chất lượng của các dẫn hướng phụ thuộc vào vật liệu chế tạo mà nhà sản xuất sử dụng. Theo đó, các máy tiện giá rẻ thường có dẫn hướng ít được gia cường hoặc không được tôi cứng.
Trên thị trường có các loại dẫn hướng thẳng có thể thay thế, trong khi một số nhà sản xuất khác sử dụng dẫn hướng gang được tôi cứng, liền khối với băng máy.
Bàn dao
Đây là bộ phận điều khiển dụng cụ cắt và gồm 5 phần khác nhau:
- Hộp xe dao gắn với giá đỡ bàn dao: được treo ở mặt trước của băng máy
- Giá đỡ bàn dao ngang: chi tiết bằng gang đúc này trượt trên các dẫn hướng và được điều chỉnh khớp với băng máy
- Bàn dao phức hợp: nằm ở phía trên của bàn dao ngang
- Bàn dao ngang: nằm phía trên bàn xe dao chính
-
Trụ gá dao cùng chêm và vòng đệm, trượt trong một rãnh chữ T ở phần trên của giá đỡ
Các bộ phận an toàn của máy tiện vạn năng
Máy tiện vạn năng được trang bị tấm che trong suốt và một công tắc hành trình nhỏ dùng để phòng ngừa phoi văng bắn, cùng các nút bấm cho phép dừng khẩn cấp, v.v. Ngoài ra, dây đai, puly và bánh răng của máy đều được bảo vệ bằng nắp che.
Biện pháp phòng ngừa khi sử dụng máy tiện vạn năng
Giờ đây khi bạn đã biết máy tiện vạn năng hoạt động như thế nào, trước khi bắt đầu công việc tiện, điều rất quan trọng là phải thực hiện các bước kiểm tra sau:
- Máy phải được đấu nối với một aptomat chống dòng rò có tiếp địa tương ứng. Ngoài ra, nên lắp các công tắc nối tiếp trên các nắp che bảo vệ bộ truyền động và bánh răng, vì điều này ngăn máy tiện khởi động khi các vỏ bảo vệ chưa được đóng.
- Chi tiết cần tiện phải ở đúng vị trí và được kẹp chặt để chuyển động không bị cản trở.
- Mâm cặp và chốt an toàn phải được lắp đặt đúng cách.
- Đảm bảo các vít kẹp đã được siết chặt.
- Tháo chìa khóa mâm cặp ra.
- Cần khóa phải được khóa chắc chắn.
- Tấm chắn trong suốt bảo vệ chống phoi văng bắn phải được lắp đặt đúng vị trí.
- Nếu công việc tiện được thực hiện trên phôi thanh dài, cần kiểm tra để toàn bộ thanh được che bởi một ống dẫn hướng bảo vệ.
- Nếu sử dụng ụ động trong quá trình tiện, cần xác nhận ụ động được cố định chắc chắn vào băng máy và cần khóa nòng ụ động đã được siết chặt.
- Kiểm tra để đảm bảo không có dụng cụ hay chi tiết nào bị bỏ quên trên máy tiện, có thể văng ra trong quá trình gia công.
- Nắp che bảo vệ của mâm cặp phải được lắp đặt đúng vị trí.
- Trong khi tiện, người vận hành phải đứng ở vị trí an toàn và cách xa các bộ phận quay nhất có thể. Tay phải đặt trên các tay quay của máy tiện vạn năng và không bao giờ đặt lên băng máy, ụ động, bàn dao hay chi tiết đang gia công.
- Tất cả các thao tác kiểm tra phải được thực hiện khi máy tiện đã tắt, đặc biệt là những thao tác sau:
- Thay dao
- Kẹp chi tiết
- Vệ sinh
- Đo kiểm độ hoàn thiện
- Vị trí vòi dung dịch tưới nguội (bôi trơn/làm mát)
Toàn bộ thông tin trên áp dụng cho mọi loại máy tiện, nhưng chủ yếu là máy tiện thủ công hay máy tiện truyền thống. Máy tiện CNC, do làm việc tự động sau khi đã lập trình, phải có và thường có vỏ che kín toàn bộ, đồng thời không hoạt động cho đến khi cửa được đóng hoàn toàn, giúp quá trình gia công an toàn hơn nhiều.