Máy tiện công nghiệp: Phân loại và nguyên lý hoạt động

Máy tiện công nghiệp là một trong những máy công cụ được sử dụng nhiều nhất trong ngành luyện kim và cơ khí. Các thiết bị này được dùng trong phần lớn quy trình công nghiệp, nơi kim loại hoặc các vật liệu khác được gia công nhằm tạo ra vô số chi tiết hoặc hình dạng.

Giá trị của máy tiện nằm ở tính đa chức năng, khả năng tối ưu hóa sản xuất và việc phân bổ lại nguồn nhân lực trong công nghiệp. Máy tiện công nghiệp là loại máy nổi bật nhờ kết cấu, tính đa năng đã được công nhận và khả năng ứng dụng thực tiễn.

Kết cấu chính của máy tiện công nghiệp

Mặc dù máy tiện công nghiệp có thể có trục ngang, trục đứng hoặc vận hành bằng điều khiển số (máy tiện CNC), nhìn chung tất cả đều có các bộ phận giống nhau, ít thay đổi giữa các mẫu máy. Một số bộ phận thiết yếu được mô tả dưới đây:

• Băng máy: là kết cấu làm đế đỡ cho máy tiện. Trên đó đặt các bộ phận khác cấu thành máy, có vai trò quyết định đối với hiệu suất của máy. Băng máy có khả năng hấp thụ rung động phát sinh trong quá trình gia công, mặc dù đôi khi nhiệm vụ này được hỗ trợ bởi một số phụ kiện.
• Hộp Norton: gồm nhiều chi tiết, nổi bật là puly, bánh răng và dây đai. Nhờ sự kết hợp các bộ phận này, có thể điều chỉnh tốc độ quay thông qua các cần gạt bên ngoài do người vận hành thao tác theo nhu cầu. Hộp này giúp chuyển động của máy tiện được tự động.
• Ụ trục chính (ụ cố định): là bộ phận của máy tiện đảm nhận việc giữ vật liệu cần gia công. Ngoài ra, bộ phận này còn làm quay phôi trong quá trình gia công.
• Ụ động: các ụ này có thể dịch chuyển bằng tay hoặc tự động trên bề mặt băng máy, nhờ các dẫn hướng đỡ chúng và lực đẩy của người vận hành hoặc tác động của máy công cụ. Đôi khi, ụ động được dùng để cố định hoặc đỡ các chi tiết có khối lượng và kích thước lớn. Khi muốn cố định ụ động, có một cần gạt hoặc cơ cấu điện tử để thực hiện.
• Bàn dao: đúng như tên gọi, đây là các bàn trượt mang theo những dụng cụ khác nhau được sử dụng trong quá trình gia công. Các bàn dao này có mức độ độc lập cao hơn về các chuyển động có thể thực hiện nhờ các dẫn hướng và cơ cấu sẵn có.

Nguyên lý hoạt động chung của máy tiện công nghiệp

Máy tiện được cấu thành từ nhiều cơ cấu, chi tiết và dụng cụ. Trong khi một phần của máy làm quay vật thể, vật liệu hoặc chi tiết cần gia công, thì một phần khác thực hiện các đường cắt, khía hoặc rãnh. Trong công nghiệp, quá trình này được gọi là gia công chi tiết có hình dạng hình học.

Máy tiện truyền thống hay cơ bản nhất được vận hành nhờ chuyển động chân tay của người vận hành. Trong trường hợp này, sức người là yếu tố khởi động hoạt động của máy tiện. Trên các máy này có thể thực hiện các nguyên công cơ bản sau khi chi tiết chuyển động, như cắt, tiện rãnh hoặc khía, cùng nhiều nguyên công khác.

Ngược lại, các mẫu máy tiên tiến hơn có thể có hai bàn dao trở lên, để thực hiện các công việc có độ chính xác cao hơn và đa dạng hơn trên vật liệu. Các bàn dao có thể được lập trình theo mục đích mà doanh nghiệp hoặc người vận hành muốn đạt được và có thể di chuyển theo nhiều hướng khác nhau.

Sự đa dạng của máy tiện 

Máy tiện công nghiệp là một trong những máy công cụ được nhiều nhà máy và xưởng tích hợp nhất vào các hoạt động thông thường của khu vực công nghiệp chế tạo. Thiết bị này được sử dụng chủ yếu trong ngành ô tô, điện, tin học, nha khoa, chế biến gỗ và nhựa; ngoài ra còn được dùng để chế tạo dụng cụ, khí cụ và các thiết bị đặc thù khác dành cho các lĩnh vực này hoặc lĩnh vực khác.

Tùy theo nhu cầu của từng ngành cụ thể, máy tiện có thể có những đặc tính khác nhau, cả về cách vận hành lẫn các bộ phận, nhằm tạo ra kết quả mong muốn.

Các nhánh nổi bật nhất của nghề tiện

Tiện rơvônve

Sử dụng một chi tiết kim loại cứng, quay, gồm nhiều mảnh cắt, để thực hiện các đường cắt gia công theo yêu cầu.

Tiện chép hình

Đảm nhận việc tái tạo một mẫu đã có sẵn. Về cơ bản, máy “sao chép” một dưỡng mẫu để tạo lại chi tiết.

Tiện tự động

Sử dụng công nghệ CNC (điều khiển số bằng máy tính) để chế tạo các chi tiết có kích thước nhỏ hơn, được xếp vào loại nhỏ hoặc trung bình, hoặc để gia công các chi tiết đòi hỏi độ chính xác cao.