Endüstriyel tornalar: Türleri ve çalışma prensibi

Endüstriyel tornalar, metalurji sektöründe en çok kullanılan takım tezgahlarındandır. Bu ekipmanlar, şu amaçla yürütülen endüstriyel süreçlerin çoğunda kullanılır: metalleri veya diğer malzemeleri işleyerek sonuçta sayısız parça veya şekil elde etmek.

Tornaların değeri çok işlevliliklerinde, üretimi optimize etme kapasitelerinde ve sanayide insan sermayesinin yeniden yönlendirilmesinde yatar. Endüstriyel tornalar şu özellikleriyle öne çıkan makinelerdir: yapıları, bilinen çok yönlülükleri ve pratik kullanımları.

Bir endüstriyel tornanın ana yapısı

Endüstriyel tornalar yatay veya dikey eksenli olabilse ya da sayısal kontrolle (CNC tornalar) çalışsa da genel olarak hepsi aynı bileşenlere sahiptir; bunlar modelden modele pek değişmez. Bu temel unsurlardan bazıları aşağıda açıklanmıştır:

• Yatak: tornanın taşıyıcısı olarak kullanılan yapıdır. Üzerinde, ekipmanı oluşturan ve performansı için temel önemde olan diğer parçalar bulunur. İşleme sürecinde oluşan titreşimleri sönümleyebilir; ancak bazen bu görev bazı aksesuarlarla kolaylaştırılır.
• Norton kutusu: kasnaklar, dişliler ve kayışlar başta olmak üzere birkaç parçadan oluşur. Bu elemanların birleşimi sayesinde, operatörün ihtiyaçlarına göre kullandığı dış kollar aracılığıyla dönüş hızında ayar yapılabilir. Bu kutu tornanın hareketinin otomatik olmasını sağlar.
• Sabit kafa: tornanın işlenecek malzemeyi tutmakla görevli kısmıdır. Ayrıca bu bileşen, işleme süreci sırasında ana iş parçasını döndürmekle de görevlidir.
• Hareketli kafa: bu kafalar, üzerinde durdukları kızaklar ve operatörün itmesi veya takım tezgahının hareketi sayesinde torna yatağının yüzeyi boyunca manuel veya otomatik olarak hareket ettirilebilir. Gerektiğinde büyük hacimli ve büyük boyutlu parçaları sabitlemek veya tutmak için kullanılır. Hareketli kafayı sabitlemek için bir kol veya elektronik mekanizma bulunur.
• Takım arabaları (supportlar): adından da anlaşılacağı gibi, işleme sürecinde kullanılan farklı çalışma takımlarını taşıyan supportlardır. Bu supportlar, mevcut kızaklar ve mekanizmalar sayesinde yapabilecekleri hareketler bakımından daha bağımsızdır.

Endüstriyel tornaların genel çalışması

Torna birkaç makine, parça ve takımdan oluşur. Makinenin bir kısmı işlenecek nesneyi, malzemeyi veya parçayı döndürürken diğer kısmı kesimleri, yarıkları veya kanalları yapar. Endüstriyel açıdan bu süreç şöyle adlandırılır: geometrik biçimli parçaların işlenmesi.

Geleneksel veya en temel tornalar, operatörün alt ve üst uzuvlarının hareketiyle çalıştırılır. Bu durumda tornanın hareketini başlatan insan gücüdür. Bunlarda, parçanın hareket ettirilmesiyle kesme, kanal açma veya yarık açma gibi temel işlemler yapılabilir.

Daha gelişmiş modeller ise malzeme üzerinde daha hassas ve çeşitli işler yapmak için iki veya daha fazla supporttan oluşabilir. Supportlar, sanayinin veya operatörün ulaşmak istediği amaca göre programlanabilir ve farklı yönlerde hareket edebilir.

Tornaların çeşitlenmesi 

Endüstriyel tornalar, çeşitli fabrika ve atölyelerin ikincil sektörün yaygın faaliyetlerine en çok entegre ettiği takım tezgahlarındandır. Bu ekipman esas olarak şu sektörlerde kullanılır: otomotiv, elektrik, bilişim, diş hekimliği, ahşap ve plastik sektörleri; ayrıca bu veya diğer alanlara yönelik takım, alet ve diğer özel ekipmanların üretimine de yöneliktir.

Her sektörün kendine özgü ihtiyaçlarına göre torna hem çalışması hem de bileşenleri bakımından farklı özellikler taşıyabilir; amaç istenen sonuçları elde etmektir.

Tornacılığın en öne çıkan dalları

Revolver tornacılık

Gerekli işleme kesimlerini yapmak için, aynı zamanda birkaç plaka içeren dayanıklı ve dönen bir metal parça kullanılır.

Kopya tornacılık

Önceden belirlenmiş bir modeli yeniden üretir. Temel olarak parçaları yeniden oluşturmak için bir şablonu “kopyalar”.

Otomatik tornacılık

Daha küçük boyutlu, küçük veya orta olarak sınıflandırılan parçaların üretimi ya da yüksek hassasiyet gerektiren ayrıntıların işlenmesi için CNC teknolojisini (bilgisayarlı sayısal kontrol) kullanır.